Przywłaszczenie mienia

Przywłaszczeniem w rozumieniu Kodeksu karnego jest bezprawne rozporządzenie się cudzą rzeczą ruchomą znajdującą się w posiadaniu sprawcy z wyłączeniem osoby uprawnionej (właściciela) jak swoją własnością, poprzez włączenie jej do swego lub innej osoby majątku i powiększenie w ten sposób swojego lub innej osoby stanu posiadania.

Zgodnie z art. 284 par. 1 Kk karalne jest przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego. Zatem przedmiot przywłaszczenia określony został szerzej niż w wypadku kradzieży, jest nim bowiem zarówno cudza rzecz ruchoma, jak i prawo majątkowe.

Różnica między przestępstwem kradzieży (art. 278 § 1 KK) a przestępstwem przywłaszczenia (art. 284 § 1 KK) polega na tym, że sprawca kradzieży zabiera z posiadania innej osoby cudze mienie ruchome w celu przywłaszczenia, natomiast sprawca przestępstwa określonego w art. 284 § 1 KK przywłaszcza sobie cudze mienie ruchome, które nie zostało mu powierzone, jednakże znalazło się już w jego legalnym, nie bezprawnym, posiadaniu.

Przywłaszczenie jako samoistne przestępstwo z art. 284 KK posiada swój odpowiednik w Kodeksie wykroczeń - art. 119 § 1 KW, a granicę między przestępstwem a wykroczeniem stanowi wartość rzeczy będącej przedmiotem czynu. Przedmiotem przywłaszczenia z art. 284 KK może być zatem rzecz, której wartość przekracza określoną w art. 119 § 1 KW kwotę 250 złotych albo 75 złotych, gdy przedmiotem przywłaszczenia jest drzewo wyrąbane lub powalone w lesie, ale np.  przywłaszczenie broni, amunicji, materiałów lub przyrządów wybuchowych stanowi w każdym wypadku przestępstwo z art. 284 KK, bez względu na ich wartość (art. 130 § 1 pkt 2 KW).

Przedmiotem przestępstwa przywłaszczenia typu podstawowego (§ 1) jest również prawo majątkowe. W prawie cywilnym rozróżnia się prawa majątkowe lub niemajątkowe. Do praw majątkowych zaliczymy:
- prawa rzeczowe, tj. prawa o charakterze bezwzględnym, których przedmiotem jest rzecz w technicznym tego słowa znaczeniu (materialne części przyrody), a mianowicie: prawo własności, użytkowanie wieczyste, prawa rzeczowe ograniczone
- wierzytelności, tj. prawa wierzyciela do żądania od dłużnika pewnego zachowania się, zwanego świadczeniem, są to prawa względne i tym się różnią od praw rzeczowych wtedy, gdy dotyczą rzeczy (np. najem, dzierżawa, użyczenie),
- prawa na dobrach niematerialnych o charakterze majątkowym, których przedmiotem są dobra niematerialne jak utwory literackie, wynalazki itp.,
- prawa rodzinne o charakterze majątkowym (np. prawa do świadczeń alimentacyjnych),
- prawa do spadku, tj. wynikające z dziedziczenia prawo do całości lub ułamkowej części spadku.